Κυριακή, 25 Οκτωβρίου, 2020

Πειθαρχία και όχι τιμωρία

Πειθαρχία - Έλεγχος - Ελευθερία 1kosmonea

Είναι γεγονός πως αρκετοί γονείς χρησιμοποιούν τη σωματική τιμωρία σαν μέθοδο πειθαρχίας των παιδιών τους. Εκφράσεις όπως «Και εγώ έφαγα ξύλο μικρός και δεν έπαθα τίποτα» ή «Μια ξυλιά στον ποπό/στο χέρι του έδωσα, δεν έγινε κάτι κακό» είναι από τις πιο συχνά αναφερόμενες από τους γονείς που επιλέγουν τη σωματική τιμωρία για να «διαπαιδαγωγήσουν», όπως πιστεύουν, τα παιδιά τους.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις της σωματικής τιμωρίας και πώς μπορούν οι γονείς να διαπαιδαγωγήσουν σωστά τα παιδιά τους, εφαρμόζοντας πρακτικές θετικής πειθαρχίας;


Ας διασαφηνίσουμε τον ορισμό της σωματικής τιμωρίας και να τον διαχωρίσουμε από αυτόν της σωματικής κακοποίησης. Σωματική τιμωρία είναι η σκόπιμη επιβολή πόνου ή δυσφορίας (όπως ένα χαστούκι, ένα σπρώξιμο, ένα χτύπημα) με απώτερο σκοπό τον έλεγχο ή/και τον τερματισμό μιας συμπεριφοράς, ενώ η σωματική κακοποίηση έχει σκοπό τον τραυματισμό του παιδιού.
Η επιβολή σωματικής τιμωρίας στα παιδιά αποτελεί πλήγμα στην ψυχή τους και επιφέρει μια σειρά από αρνητικές επιπτώσεις. Αρχικά, η εφαρμογή της πληγώνει, ταπεινώνει τα παιδιά, και τα γεμίζει με αισθήματα ντροπής και φόβου. Επιπλέον, παιδιά που υποβάλλονται σε σωματική τιμωρία έχουν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν αντικοινωνική-παραβατική συμπεριφορά. Ακόμη, καθώς τα παιδιά μιμούνται τη συμπεριφορά των γονιών τους/κηδεμόνων τους, είναι αρκετά πιθανό να εφαρμόζουν και τα ίδια μορφές σωματικής τιμωρίας είτε σε συνομηλίκους τους (το λεγόμενο bullying) είτε σε άτομα του οικογενειακού/κοινωνικού περιβάλλοντός τους. Το γεγονός αυτό συμβαίνει διότι μαθαίνουν από την εμπειρία τους ότι η σωματική τιμωρία είναι ένας τρόπος επίλυσης των προβλημάτων-διαφορών τους. Έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά δέκτες της σωματικής τιμωρίας είναι πιο πιθανό να παρουσιάσουν κατάθλιψη ή/και αγχώδεις διαταραχές, λόγω του στρες που αλλοιώνει δομές του εγκεφάλου τους, αλλά και να κάνουν χρήση ουσιών.
Οι γονείς χρειάζεται να θυμούνται ότι η επιβολή σωματικής τιμωρίας δεν συμβάλλει στην αποτροπή μιας συμπεριφοράς, αλλά, αντιθέτως, είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε επανάληψή της, αφού δεν μαθαίνουν στα παιδιά τους τί θα μπορούσαν να κάνουν εναλλακτικά, αλλά μόνο τί δεν έπρεπε να κάνουν. Συχνά, ακόμα και αν έχουν εξηγήσει το λόγο επιβολής της τιμωρίας, τα παιδιά δεν τον θυμούνται από τον πόνο, το άγχος ή το φόβο τους. Τέλος, ενέχει πάντα ο κίνδυνος να χάσουν οι γονείς τον έλεγχο και να τραυματίσουν το παιδί τους.
Αντιθέτως, η πειθαρχία σχετίζεται με τη διδασκαλία και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, την θέσπιση ορίων και την καθοδήγηση. Δημιουργεί δε αίσθημα ασφάλειας στα παιδιά και οδηγεί στην υγιή ανάπτυξή τους. Υπάρχει μια ποικιλία προτάσεων για την υγιή πειθαρχία των παιδιών, η εφαρμογή των οποίων εξαρτάται τόσο από την ηλικία του παιδιού, όσο και από τις ανάγκες του και τις ικανότητές του :
Θέσπιση κανόνων: Οι κανόνες να είναι λίγοι, συγκεκριμένοι, κατανοητοί και, κυρίως, σταθεροί. Για παράδειγμα: Όταν λέτε «όχι» να εξηγείτε τους λόγους και να εμμένετε σε αυτούς, διαφορετικά το παιδί δεν θα υπακούει. Μετά την ηλικία των έξι ετών μπορείτε να συνεργαστείτε με το παιδί σας και να φτιάξετε μαζί ένα «συμβόλαιο κανόνων», στο οποίο θα ορίζετε ποιες είναι οι μη επιθυμητές συμπεριφορές.
Επιβολή συνεπειών: Οι συνέπειες να είναι μικρές, να εφαρμόζονται άμεσα και να συνδέονται με την συμπεριφορά του παιδιού, αλλιώς χάνεται το νόημά τους. Για παράδειγμα: όταν το παιδί δεν καθαρίζει το δωμάτιό του, του μαθαίνετε ότι πρέπει να καθαρίσει και να αναλάβει την ευθύνη του.
Δώστε λίγο χρόνο στο παιδί σας να σκεφτεί τη συμπεριφορά του και να προτείνει τρόπους αλλαγής. Είναι σημαντικό να είστε ήρεμοι και να μένετε κοντά στο παιδί.
Απόσπαση προσοχής (σε μικρότερες ηλικίες): Δοκιμάστε να αποσπάσετε την προσοχή του παιδιού σας από την ανεπιθύμητη συμπεριφορά απασχολώντας το με κάτι που να το ενδιαφέρει. Για παράδειγμα, εάν το παιδί σας ανοίγει τα ντουλάπια σας, δώστε του ένα παιχνίδι για να παίξει.
Λειτουργείστε σαν πρότυπα για το παιδί σας. Θυμηθείτε ότι τα παιδιά σας μιμούνται, οπότε να δίνετε το «καλό παράδειγμα». Ενδεικτικά, αποφύγετε να τρώτε στο σαλόνι εάν δεν θέλετε να κάνει το ίδιο και το παιδί σας.
Εξήγηση διαφωνίας: Μην ξεχνάτε να εξηγείτε γιατί δεν συμφωνείτε με τη συμπεριφορά του παιδιού σας. Να θυμάστε να δείχνετε κατανόηση και να λαμβάνετε υπόψη σας την ηλικία του παιδιού σας. Για παράδειγμα, σε ένα παιδί 2 ετών που παίζει με ένα ψαλίδι θα επιλέγατε να του αποσπάσετε την προσοχή. Αντιθέτως, σε ένα παιδί 7 ετών θα εξηγήσετε τους λόγους που σας προβληματίζει το παιχνίδι με το ψαλίδι και θα του δείξετε το σωστό τρόπο χρήσης.
Να σημειωθεί ότι οι γονείς, και γενικά οι ενήλικες που συμμετέχουν στην ανατροφή των παιδιών, είναι απαραίτητο να έχουν μια κοινή κατεύθυνση διαπαιδαγώγησης των παιδιών τους. Συμπερασματικά, η διαπαιδαγώγηση των παιδιών σας χρειάζεται αρκετή επιμονή, υπομονή και θέληση, αλλά να θυμάστε ότι ένα παιδί που διαπαιδαγωγείται σωστά έχει περισσότερες πιθανότητες να εξελιχθεί σε έναν ενήλικα με αυτοπεποίθηση, με ειλικρίνεια, με ψυχική ευεξία και με υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις.
Και μην ξεχνάτε: «Είναι εύκολο να γίνεις γονιός, αλλά δύσκολο να είσαι», όπως είπε ο Βίλχελμ Μπους.

Σοφία Τσούκη

Συνεργάτιδα-Modernmoms.gr
Ψυχολόγος, MSc Κλινικής Ψυχολογίας
Ειδικευόμενη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια

Πηγές:
Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού. (2007). Η εξάλειψη της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά. Ινστιτούτο Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης.
Κίκιλα, Μ. & Κουτελέκος, Ι. (2012). Μέθοδοι πειθαρχίας. Το Βήμα του Ασκληπιού, 11(1).
Συνήγορος του Πολίτη-Συνήγορος του Παιδιού. Δεκάλογος κατά της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά. Δίκτυο για την πρόληψη και καταπολέμηση της σωματικής τιμωρίας: www.somatikitimoria.gr
Durrant, J. E. (2007). Positive discipline: What is it and how to do it. Save the children, Sweden.
Parenting SA. (2010). Parent easy guide 2: Discipline 0-12. Government of South Australia.

Σχολιάστε

Please enter your comment!
Please enter your name here

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΑΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Οι μύθοι του Αισώπου ζωντανεύουν χάρη στο Playmobil Play & give

ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΤΟΥ ΑΙΣΩΠΟΥ ΖΩΝΤΑΝΕΥΟΥΝ ΧΑΡΗ ΣΤΟ PLAYMOBIL PLAY & GIVE Το πρόγραμμα PLAΥMOBIL Play & Give επιστρέφει για 9η χρονιά για να προσφέρει χαρά σε μικρούς και μεγαλύτερους φίλους αλλά και για...

Κλειστά σχολεία αύριο: Αυτά δεν θα λειτουργήσουν την Τρίτη

Μακραίνει η λίστα με τα κλειστά σχολεία και τις σχολικές μονάδες που έχουν αναστείλει τη λειτουργία τμημάτων και τάξεων, λόγω κορονοϊού. Συνεχώς επικαιροποιείται η λίστα με τα κλειστά...

Κεραμέως: Όσοι συμμετέχουν στις καταλήψεις θα παίρνουν απουσία στην τηλεκπαίδευση

Με τηλεκπαίδευση, μάθημα τα Σάββατα και περικοπή περιπάτων «απαντά» το υπουργείο Παιδείας στις καταλήψεις στα σχολεία για την αναπλήρωση των διδακτικών ωρών που χάνονται. Από σήμερα Πέμπτη, υποχρεωτική είναι η εξ’ αποστάσεως τηλεκπαίδευση για τους μαθητές των...

Σεισμός τώρα στην Κρήτη

Σεισμός τώρα στην Κρήτη Αισθητή έγινε σεισμική δόνηση στην Κρήτη. Το μέγεθος του σεισμού ήταν 4.2 ρίχτερ. Έγινε ιδιαίτερα αισθητός σε Ηράκλειο, Άγιο Νικόλαο, Σητεία. Η σεισμική...

Στις 8:15 το πρώτο κουδούνι στα σχολεία τη Δευτέρα 14/9 και μετά αγιασμός . Οδηγίες του υπουργείου Παιδείας

Στις 8:15 καλούνται να προσέλθουν στα σχολεία τους οι μαθητές και οι μαθήτριες όλων των τάξεων όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων, προκειμένου να χτυπήσει το πρώτο κουδούνι...

Ελάτε να παίξουμε με τη θεατρική ομάδα Μικρός Νότος στο Modus Vivendi by Krateros Katsoulis

Ελάτε να παίξουμε με τη θεατρική ομάδα Μικρός Νότος στον Πολυχώρο Modus Vivendi by Krateros Katsoulis στα Βριλήσσια. Ελάτε να παίξουμε!   Η θεατρική ομάδα Μικρός Νότος παρουσιάζει με...

Ρεκόρ κρουσμάτων! 372 κρούσματα μέσα σε 24 ώρες στην Ελλάδα

Είναι τα περισσότερα από την έναρξη της πανδημίας στη χώρα μας - Τι μεταδόθηκε από το Open Tv, στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της Πέμπτης 372 κρούσματα κορονοϊού πρόκειται...

Συγκέντρωση από γονείς μαθητών κατά της μάσκας στα σχολεία σε Σύνταγμα & Θεσσαλονίκη

Σύνταγμα: Συγκέντρωση από γονείς μαθητών κατά της μάσκας στα σχολεία Οι γονείς ζητούν να αρθεί το μέτρο της υποχρεωτικής χρήσης τους στα σχολεία – Οι...

Κικίλιας: Αποκάλυψε το φύλο του μωρού

Μετά την χαρμόσυνη είδηση που έγινε γνωστή το Σάββατο Σε πελάγη ευτυχίας πλέουν ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας και η σύζυγος του, Τζένη Μπαλατσινού,...

«Με παράτησε επειδή έμεινα έγκυος». Όλοι είναι εναντίον μου

Η ανύπαντρη μητέρα αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα θέμα ταμπού, αφού πολλοί άνθρωποι, κυρίως μεγάλης ηλικίας, αρνούνται να δεχτούν πως μία γυναίκα μπορεί να...